NÜRNBERG (NÜRENBERG)
-Gezi tarihi ; Aralık 2025-
Nürnberg, Almanya’nın Bavyera eyaletine bağlı Münih’ ten sonraki en büyük 2. şehri (yaklaşık 550bin nüfus) ve endüstri başkenti kabul edilir. Şehir, uluslararası olarak Nuremberg adıyla bilinmektedir.
Etkileyici, heyecan verici, renkli, güçlü ve trajik: Nürnberg, Orta Çağ’dan beri Alman tarihini yansıtmaktadır. Almanya’ nın en canlı tarih müzesidir. Kale tarafından korunan şehir, başka hiçbir yerin bu kadar kaliteli bir yaşam sunamadığı bir dönemde yeni bir ruhla canlanmıştır. Ve bu durum bugün de geçerliliğini korumaktadır. Kale’ nin gölgesindeki Nürnberg şehri, görkemli İmparatorluk Kalesi yanında ortaçağdan kalma yarı ahşap evleri ve pitoresk sokaklarıyla, ünlü Aziz John Mezarlığı ve en sık ziyareti alan eski şehir merkeziyle de tanınır. Evet, Nürnberg, günübirlik bir geziyle keşfedilebilecek harika bir şehirdir.
Kısaca tarihiile başlayalım,
Nürnberg, 11. yüzyılda İmparator III. Heinrich tarafından Bohemya’daki seferleri için bir üs olarak kuruldu ve yerleşim hızla önemli bir ticaret merkezi haline geldi. 1219’da İmparator II. Friedrich tarafından özgür bir imparatorluk şehri statüsüne yükseltilen Nürnberg, 1806’da Bavyera Krallığı’na ilhak edilene kadar bu statüsünü korudu. 12. yüzyıldan 16. yüzyıla kadar neredeyse tüm imparatorlar Kaiserburg’ta (kale) ikamet etti. O dönemde Nürnberg, Alman Milletleri Kutsal Roma İmparatorluğu’nun gayri resmi başkenti olarak kabul ediliyordu.
15. yüzyılın sonları ve 16. yüzyılda şehir, ekonomik ve sanatsal bir altın çağ yaşadı. Albrecht Dürer, Adam Kraft ve Veit Stoß gibi dünyaca ünlü sanatçılar, Willibald Pirckheimer gibi hümanistler ve astronom Johannes Regiomontanus gibi bilim insanları bu şehirde yaşadı ve çalıştı. Otuz Yıl Savaşları‘nın ardından ekonomik gerileme yaşandı. 1806’da imparatorluğun dağılmasının ardından Nürnberg, özgür imparatorluk şehri statüsünü kaybetti ve Bavyera Krallığı’na dahil edildi.
Geç Orta Çağ’da Kutsal Roma İmparatorluğu’nun sadece Almanya’yı değil, aynı zamanda günümüzdeki Benelüks ülkelerinin büyük bir bölümünü, Hollanda’yı ve Kuzey İtalya’nın büyük bir bölümünü de kapsadığını unutmayalım.
İmparatorlukta geçerli olan yasalar Altın Boğa’da (Golden Bull) özetlenmiştir. Çoğu Nürnberg’de yazılan bu belge, bir tür ortaçağ anayasasıydı. Ayrıca Roma-Alman krallarının seçimi ve taç giyme töreni prosedürlerini de belirliyordu. Günümüzde bu belge, Münih’teki Bayerisches Hauptstaatsarchiv’de (Bavyera Ana Devlet Arşivleri) saklanmaktadır ve Dünya Belge Mirası Listesi’nde yer almaktadır.
Yirminci yüzyılda, Almanya tarihinin daha az bilinen bir bölümü Nürnberg’de yazıldı. Naziler, şehrin eski başkent geleneğini yeniden canlandırmak istediler ve bu nedenle 1933 ile 1938 yılları arasında kötü şöhretli mitinglerin düzenlendiği devasa bir stadyum inşa ettiler (Reichsparteitagsgelände – miting alanı). Şimdilerde burası Zeppelintribüne‘ de/ Zeppelin Alanı ve Zeppelin Tribünü, “Faszination und Gewalt” ismi ile (Büyülenme ve Şiddet) kalıcı bir sergiye ev sahipliği yapıyor.
1945’ten 1949’a kadar Nürnberg, Nazi savaş suçlularının Müttefikler tarafından yargılanmasıyla tekrar dünya gündemine oturdu (ek not ; Nasyonal Sosyalistler tarafından geçit töreni alanı olarak kullanılan tek yapılarıdır. Ancak, kompleksin bazı bölümlerinin yıkılmasının ardından, alan artık orijinal halinde değildir. Kapsamlı yapısal hasar nedeniyle, Zeppelin Tribünü şu anda yalnızca kısmen erişilebilir durumdadır ve Zeppelin Alanı ve çevresindeki surlar da ziyaretçilere kapalıdır. Alanın bir kısmı şu anda spor kulüpleri tarafından antrenman ve maçlar için kullanılmaktadır. Planlanan yapısal iyileştirmeler ve 2030 yılına kadar gerçekleştirilecek bir öğrenme ve buluşma alanı oluşturulmasıyla, Zeppelin sahası ve Zeppelin tribünü, iç mekan da dahil olmak üzere, halkın kullanımına açılacak).
Eski Şehir’de yapacağınız bir yürüyüşle tarihi binalar ve modern mimarinin ne kadar uyumlu bir şekilde bir araya geldiğini keşfedin. Yüzyıllık bir bira, sosis ve zencefilli kurabiye geleneğine sahip bir şehrin mutfak lezzetlerinin tadını çıkarın.
Nürnberg’in görkemli simgesi olan İmparatorluk Kalesi’nde de canlı tarihe tanıklık edebilirsiniz.
Nürnberg’i keşfedin, deneyimleyin ve tadını çıkartın! İster yürüyerek, ister iki veya dört tekerlekli araçlarla. İster kendiniz ister rehberli turlar ile. Unutmadan başta bilginiz olsun aracınız ile ; Eski Şehir’e girmeniz mümkün değildir.
Nürnberg ve Kalesi: Günümüzde bile şehrin silüetine, İmparator III. Konrad döneminden kalmış yaklaşık 1140 yılında inşa edilen görkemli kale hakimdir. Nürnberg’in tarihi caddesi kalede başlar (veya biter) ve süslü kiliseleri, gösterişli çeşmeleri ve Tucherschloss Müzesi’ne kadar uzanır. Buna karşılık, Nürnberg’deki diğer yerler, şehrin uzun tarihinin karanlık yıllarını hatırlatan gerekli birer anıt görevi görür. Tarihi Nürnberg Duruşmaları Anıtı ile, Nasyonal Sosyalistlerin büyük yürüyüşlerini düzenlediği eski Nazi partisi miting alanındaki 600 numaralı duruşma salonunda bulunan bir belge merkezi, Nürnberg Duruşmaları sırasında yaşananları gözler önüne seriyor. Führer 1935′ te Nürnberg Yasalarını burada ilan etti. Adalet Sarayı’nda, Hermann Göring gibi savaş suçluları, 1945’ten 1949’a kadar Nürnberg Mahkemelerinde suçlarının hesabını vermek zorunda kaldılar. Savaştan sonra, tamamen bombalanmış Nürnberg’in yeniden ayağa kalkması uzun zamanı almıştır.
Nürnberg Belgeleme Merkezi (konum)
Aralık ayında Nürnberg’in dünyaca ünlü ve Almanya’ nın en eski Christkindlesmarkt pazarı (Noel Pazarı) kurulur. Alternatif olarak, erken modern döneme ait sergilerle Oyuncak Müzesi de ziyaret edilebilirsiniz. Alman Ulusal Müzesi ise daha da eski zamanlara uzanır. Almanya’nın en büyük kültür tarihi müzesi olan bu müzede, değişen zamanları belgeleyen 1,3 milyon fantastik sergi bulunmaktadır. Yerel halk da şehrin temel atıştırmalığı olan Nürnberg rostbratwurst‘ u yiyerek geleneklerine olan bağlılığını gösterir (haşlanmış – ızgara sosis ekmek / dana tavuk etlisi de var!). Kayıtlara göre, bu lezzetli küçük sosisler 14. yüzyıldan beri burada servis edilmektedir.
Frankonya metropolü ve Bavyera’nın en büyük ikinci şehri olan kent, Pegnitz Nehri‘nin her iki yakasında uzanır. Pegnitz Nehri, Nürnberg’in eski şehir merkezinden geçen ve bazı tarihi köprülerin üzerinden akan nehirdir. Fürth’e doğru akmaya devam eder, burada Regnitz adını alır ve Erlangen’i geçerek Bamberg’e doğru ilerler ve burada Main Nehri’ne katılır. Nehir, Nürnberg’in eski kentini kuzeydeki Sebald eski kenti ile nehrin güneyindeki Lorenzviertel semti olarak ikiye ayırır. Çok sayıda tarihi yapı, Nürnberg’e yapılacak bir şehir gezisini eşsiz bir kültürel deneyim haline getirir. En popüler turistik yer, Sebald eski kentinin kuzeyindeki Burgberg tepesinde bulunan heybetli Nürnberg Kalesi‘dir. İlk kez 1105 yılında belgelerde bahsedilen Nürnberg’in simgesi, önündeki Burggrafenburg kalesi ile birlikte Kaiserburg kalesinin bütünleşmiş halidir. 1200 yılında, Baden-Württemberg’lu heykeltıraş Veit Stoß’un değerli geç Gotik haçı ile Romanesk İmparatorluk Şapeli inşa edilir. Kale kompleksi kadar eski olan 53 metre derinliğindeki kuyu, Pegnitz nehrinin yeraltı sularına kadar uzanır. Nürnberg’deki kısa tatiliniz sırasında, kalenin içinde bulunan ve kalenin tarihi ile ilgili ilginç sergiler barındıran Germanisches Nationalmuseum‘u da ziyaret edin (Cermen ulusal müzsi).
Nürnberg’de kısa bir gezi için çok ziyaret edilen bir yer, eski şehirdeki Albrecht Dürer Evi‘dir (konum). 1420 yılında inşa edilen dört katlı taş/ahşap iskeletli binada, ünlü Nürnbergli ressam 1509’dan 1528’deki ölümüne kadar yaşamış ve çalışmıştır. Günümüzde müze, Dürer’in zamanında kullanılan resim araçları ve baskı aletlerini barındırmaktadır. O dönemin baskı teknikleri olan ağaç baskı ve bakır baskı tekniklerinin gösterimi dikkat çekicidir. Dürer’in önemli eserlerinin kopyaları ve orijinal yazıları geçici sergilerde sunulmaktadır. Ressam ve grafikçinin hayatı ve eserleri hakkında eğlenceli bir multivizyon gösterisi, modern bir ek binada izlenebilir.
Yeni Belediye Binası‘nın avlusundaki şık Gänsemännchen Çeşmesi, Nürnberg’in en eski çeşmelerinden biridir (konum). Bronz çeşmede, koltuğunun altında iki kaz taşıyan bir çiftçi, 1550 yılında dökülmüştür. Heykel, kumtaşı bir havuzdan yükselen bir kaide üzerinde durmaktadır. Johann Wolfgang von Goethe ve Kral II. Ludwig burayı sık sık ziyaret edermiş. Çeşmenin kopyaları Weimar’daki Schillerhaus ve Füssen yakınlarındaki Hohenschwangau Kalesi’nde de bulunmaktadır.
Nürnberg’in güneydoğusundaki 21 hektarlık şehir parkı Luitpoldhain‘ d bulunan Meistersingerhalle (belediye kültür ve kongre merkezi & opera binası) ulusal çapta ilgi gören etkinliklerle ziyaretçileri çekmektedir. Goethe bir şiirinde, “Her şey sessizleştiğinde, sık sık sessiz koruya gidip dinlerim” diye yazmıştı. Gerçekten de, Luitpoldhain, yaya köprüsüyle bağlı olduğu daha büyük komşusu Volkspark Dutzendteich’ten daha sessiz ve daha bakir bir yerdir. Ve Almanya’nın dört bir yanından 100.000 müziksever Klasik Açık Hava konserleri için Luitpoldhain’e akın eder (konum).
Ünlü kültür ve kongre merkezi, Wagner’in “Die Meistersinger von Nürnberg” operasından adını almıştır. Salon, 2007 yılından beri tarihi eser olarak koruma altındadır. Büyük Salonda düzenli olarak konserler, kongreler ve balolar düzenlenmektedir. Nürnberg şehir turunuz sırasında Nürnberg Senfoni Orkestrası, Nürnberg Filarmoni Orkestrası veya Nürnberg Konser Koroları’nın konserlerini ziyaret edin.
Geçmişinden günümüze Nurnberg ;
. Dünyada çok az şehir, güzellik ve ürpertici gibi birbirinden farklı imgeleri bir arada barındırır. 15. ve 16. yüzyıllarda Nürnberg, kültürel bir çiçeklenme dönemi yaşayarak Alman Rönesansının merkezi, kuzeyin Floransa’sı haline geldi. Büyük Albrecht Dürer, şehrin atölyelerinde başyapıtlar üreten birçok sanatçıdan biridir. Koberger burada matbaasını kurdu ve Regiomontanus bir astronomik gözlemevi inşa etti. Atölyelerde zencefilli kurabiye, el yapımı oyuncaklar ve dünyanın ilk cep saatleri olan Nürnberg yumurtamsı saatler üretildi.
16. yüzyılın ortalarında Nürnberg, Avrupa’nın en zengin ve güçlü şehriydi ve sanat ve zanaat dünyasında öncüydü. Orada, burulma sarkaçının ve yaylı mekanizmanın minyatürleştirilmesinden sorumlu olan Peter Henlein adında bir kilit ustası yaşıyordu. Çalışmaları, hantal ağırlıklar yerine kurmalı saat mekanizmasıyla çalışan taşınabilir saatlerin yaratılmasını sağladı; her açıdan ilk saati icat etmişti. O zamanlar, saatçilik tasarımındaki bu ilerleme, bir çantada taşınmak veya bir pomander içinde boyuna asılmak üzere tasarlanmış silindirik tambur saatler olan Dosenuhr şeklinde (Yüksek silindirik tambur saatler) kendini gösterdi. Bunlar öncelikle gösteriş amaçlı, kişinin statüsünü gösteren eşyalardı. Tek elle kullanıldıkları için zamanı ancak yarım saate kadar gösterebiliyorlardı ve doğrulukları oldukça şüpheliydi. Nürnberg Yumurtaları, taşınabilir zaman ölçme araçları için ilk seçeneklerden biriydi ve sadece işlevsel yenilikte değil, estetik açıdan da büyük bir ilerlemeyi işaret ediyordu. Günümüzde bilinen hiçbir Nürnberg saati bulunmamaktadır. Nürnberg’den dünyanın dört bir yanındaki krallara hediye olarak gönderildikleri, büyük bir gururla takıldıkları ve muhtemelen çok değer verildiği bilinmektedir; ancak belki de sadece bir sonraki daha iyi şey ortaya çıkana kadar.
. Nürnberg, Güney Almanya’nın en önemli sanayi şehirlerinden biri haline geldiğinden, yakın geçmişinde tank motorları, denizaltılar ve uçaklar da dahil olmak üzere askeri silahların üretimi burada gerçekleştiriliyordu. Bu nedenle şehrin, müttefiklerin bombalama harekatları için önemli bir hedef olması şaşırtıcı değildir. Bu harekatlardan birinde, ortaçağdan kalma eski şehir hedef alınmış ve şehrin yaklaşık %90′ ı bir saat içinde yok edilmiştir.
. Nürnberg’i Almanya’nın hazinelerle dolu güzelliklerinden biri haline getiren sanat ve mimarisi, tarihinde belki de şehri Achilles topuğu misali zayıf ve zaaflı bir konuma getirmiştir? Adolf Hitler, Nürnberg’in devasa yarı ahşap evleri, dik ve çatıları sivri evleri, Arnavut kaldırımlı sokakları ve meydanlarına o kadar hayran kalmıştı ki, Nazi mitinglerini bu şehirde düzenlemeye karar verdi. Leni Riefenstahl’ın “Triumph des Willens” (“İradenin Zaferi”) filmindeki “Heil Hitler” diye bağıran kalabalıkları ve kaz adımıyla yürüyen askerleri düşünün; filmde Führer’in uçağının Nürnberg’in ortaçağ sokakları ve taş kuleleri üzerinde alçaktan uçarken çekilmiş görüntüleri de yer alıyor. Şehre bağlı olan bir diğer şey de, Yahudiler ve diğer Aryan olmayanların Alman vatandaşlıklarını ve temel haklarını ellerinden alan ve Holokost’un zeminini hazırlayan 1935 tarihli meşhur Nürnberg yasaları olmuştur. Artık ideolojik merkez olan şehir, Müttefiklerin bombardıman uçakları için ideal bir hedefti ve 2 Ocak 1945′ te 525 İngiliz Lancaster uçağı Nürnberg’e ateş altına aldı ve yıkım çok ağır oldu. Tarihi merkezin ve çevresinin çoğunu yanıp kül eden bir harabeye çevirdi ve 60.000 Nürnbergli hayatını kaybetti.
. Nürnberg, canlılığını, refahını ve savaş öncesi güzel görünümünün büyük bir kısmını geri kazanmıştır. Yeni yapılar, yeniden inşa edilen eski yapılarla uyum içindedir. Ortaçağ surlarıyla çevrili eski şehir Altstadt’ ta, Gotik kiliseler ve eğimli çatılı ortaçağ evleri, canlı meydanların üzerinde yükselir ve Pegnitz Nehri’nin kıyılarını süsler. Hauptmarkt, Almanya’nın en büyük ve en ünlü Noel pazarına ev sahipliği yapar (bu pazarın, Martin Luther’in çocuklarına Noel hediyeleri vermeye başlamasıyla ortaya çıktığı söylenir).
Şehir yalnızca noel şölenlerine ev sahipliği yapmaz. Temmuz ayının sonunda, cuma gününden pazar gününe kadar üç gün boyunca Almanya’nın en büyük müzik festivallerinden biri olan Bardentreffen gerçekleştiği için Nürnberg şehri adeta hareketlenir . Her yıl yaklaşık 200.000 kişi festivale akın eder. Yerel akustik şarkıcı-söz yazarlarından Avustralyalı gruplara kadar, her ülkeden sanatçı burada bir araya geliyor ve toplam sekiz sahnede hayal edebileceğiniz hemen her müzik türünü temsil ediyor. Yüz’ e yakın konser tamamen ücretsiz..Büyük sahneler Hauptmarkt’ta (Ana Pazar Meydanı), St. Lorenz Kilisesi’nin arkasında, Schütt Adası’nda ve diğer yerlerde kuruluyor. Dünyanın dört bir yanından gelen sokak sanatçıları meydanları ve ara sokakları sahnelerine dönüştürüyor.
. Bu refah dolu çevrenin ortasında, şehrin İkinci Dünya Savaşı geçmişiyle hesaplaşma gününü hatırlatan bir yapı bulunmaktadır: 1946 yılında Savaş Suçları Mahkemesi’nin oturduğu ve 21 önde gelen Nazi savaş suçlusunu dünya barışına, savaş kurallarına ve insanlığa karşı komplo ve suçlardan yargıladığı Adalet Sarayı (Justizpalast Nürnberg) (konum).
Nürnberg’deki Adalet Sarayı, 20. yüzyılın başlarında inşa edilmiş olup, II. Dünya Savaşı’ndan sonra son savaş suçları davalarının görüldüğü önemli bir tarihi mekandır. Nürnberg’in en ünlü cazibe merkezlerinden biridir ve büyüleyici hikayelerini ve mimarisini keşfetmek için uygun fiyatlı bir ziyaret sunar. Saray ayrıca, Nazi yetkililerinin yargılanmalarına ve uluslararası ceza hukuku üzerindeki etkilerine dair içgörü sağlayan kapsamlı bir sergili Memorium Nürnberger Mahkemeleri’ne ev sahipliği yapmaktadır.
Kısmen tarihsel nedenlerle, kısmen de lojistik sebeplerle, Nürnberg, II. Dünya Savaşı’ndan sonraki askeri mahkemelerin yeri olarak seçildi. Nürnberg, Nazi Partisi’nin doğduğu yer olarak kabul ediliyordu; ancak burada yargılamaların yapılmasının daha pratik bir nedeni, Adalet Sarayı’nın büyüklüğü ve nispeten hasarsız durumu idi. Adalet Sarayı’nda, 1945’te 600 numaralı duruşma salonunda yaşananların arka planını ve mirasını inceleyen kalıcı bir sergi bulunmaktadır.
Biz 2025 Noel dönemi Münih’ te idik. Alman Demir Yolları (DB) ile Münih ana tren garı (Hbf) grup “Bavyera Bileti” alarak günübirlik ziyaretimizi tamamaladık (yol 80 dk. sürdü, 2026 fiatı gidiş dönüş ; 1 kişi 34 €’ dur. 5 kişiye (dahil) kadar da kişi başı + 10 € ekleyin, internet alımında kişi değil – bilet başına da + 2 €) (hafta içi bilet sabah 09.00 – ertesi gün 03.00 yani 18 saat ; hafta sonu/tatil günlerinde de gece yarısı saat 00.01 – ertesi gün 03.00 yani 27 saat geçerlidir). Biletin geçerli olduğu tren (RE) – Bölgesel Exp. trenidir. İsterseniz hızlandırılmış IC treni ile de gidersiniz ama bu bilet geçmez ve trene ücret ödersiniz, 30 dk. kadar zaman kazanırsınız.
2 ve 5 kişiye kadar yolculukta Bavyera bileti daha uygun olacaktır!
√- Araba ile : Münih A9 otoyolu üzerinden yaklaşık 2 saat.
Bu ön bilgiler eşliğinde Nürnberg gezimize başlayalım..
-Sonraki sayfa ; Nürnberg’ i geziyoruz-